Tập san 17 - Phần 2 - Giới thiệu sách

PETER C. PHAN (PHAN ĐÌNH CHO), CHRISTIANITY AND MIGRATION A CHRISTIAN THEOLOGY OF MIGRATION FOR OUR AGE.

Peter C. Phan (Phan Đình Cho), christianity and migration a christian theology of migration for our age. new york: oxford university press, 2025

Christianity and Migration – A Christian Theology of Migration for our Age, là tập sách thần học hiếm hoi thảo luận về vấn đề di dân trong thời đại chúng ta. Một vấn đề nhậy cảm đối với nhà nước của Donald Trump, người chủ trương ngăn cấm hay, nhẹ hơn, “hạn chế tối đa”, không cho người nước ngoài nhập cư. Từ nền tảng đức tin, từ lịch sử con người, và từ những biến đổi thiên nhiên, biến động xã hội, điều kiện kinh tế, và nhận thức, tác giả đặt một nền tảng cho nền thần học di dân: nền thần học phát xuất từ sự sống, từ quyền sống và từ sữ sống của con người.

Về Tác giả:

Giáo sư Phan Đình Cho, một nhà thần học nổi tiếng quốc tế, nguyên Chủ tịch (người da mầu đầu tiên), Hiệp hội Thần Học Bắc Mỹ, và hiện là Thành viên của Ủy ban nghiên cứu Tư tưởng Việt cũng như Cố vấn cho Tạp chí Triết- Triết học và Tư tưởng. Giáo sư Phan Đình Cho, Tiến sỹ Thần học (Đh Anselm, Rome), Tiến sỹ Triết học (Đh London), Tiến sỹ Đạo học (Doctor of Divinity, Đh London) từng được nhiều đại học, học viện ban tặng bằng Tiến sỹ Danh dự (Doctor honoris causa). Ông thông thạo nhiều ngoại ngữ và từng là Khoa trưởng Viện Thần học, Đh Dallas, Viện trưởng Viện Thần Học, Catholic University of America, người sáng lập và Điều hành Chương Trình Tiến sỹ Thần học, Đh Georgetown. Hiện nay ông là Giáo sư Giảng tòa Ellacuria về Tư tưởng Công giáo tại Đh Georgetown, một đại học đẳng cấp trong tốp 20 của Mỹ. Ông đã xuất bản trên 40 tác phẩm (tiếng Anh) trong đó nhiều tác phẩm được chọn là “bestseller”. Một số không ít tác phẩm được dịch ra nhiều thứ tiếng.

Để biết thêm về tác giả Phan Đình Cho, độc giả tham vấn Wikipedia, mục Peter C. Phan: https:// https://en.wikipedia.org/wiki/Peter_C._Phan hay Villanova University to Present Civitas Dei Medal to Peter Phan, PhD, DPhil, STD, Distinguished Scholar of Catholic Social Thought and World Christianity | Villanova University

Về Nội Dung:

Christianity and Migration – A Christian Theology of Migration for our Age là một chuyên khảo, phân tích hiện tượng di dân và niềm tin tôn giáo, với mục đích đặt một nền tảng thần học, hay nền tảng siêu hình (meta-foundation) cho hiện tượng di cư của con người. Di dịch (mobility) nơi sống là một quá trình đi tìm sự sống, bảo vệ sự sống, phát triển sự sống, và ý nghĩa của cuộc sống. Di dịch nơi sống là hình thức cơ bản nhất của sức sống. Con người tự bản chất là di dân.

Để phát triển luận đề trên, tác giả (1) phân tích cuộc sống di dân nơi các dân tộc, trong đó có người Việt tại Mỹ, nhằm chứng minh (1) rằng bản chất của con người là đi tìm nơi sống, nơi đáng sống, và nơi lí tưởng để sống. Do đó, di cư là hiện tượng tất yếu của sống. (2) Nhưng động cơ sống không đơn thuần do tác động ngoại tại như thiên nhiên, mà còn gắn liền với lịch sử, văn hóa, tôn giáo… của mỗi dân tộc; và (3) trong hầu hết các dân tộc, mục đích, động lực, dự phóng và quan tâm chung cực của cuộc sống gắn chặt với tôn giáo (như thấy trong Ki-tô giáo.

Tác phẩm bao gồm 2 Phần chính, tổng cộng 13 chương và một chương cuối (Epilogue).

Phần thứ nhất gồm 5 Chương:

Chương 1: Thảo luận sự tương quan giữa di cư và tôn giáo. Trong phần này, tác giả vạch ra cái bối cảnh cũng như thế giới sống, và sự xuất hiện của thần học Ki tô giáo vào cái thời di dân. Đức tin Kito giáo không thể tách ra khỏi di dân. Đó là trường hợp phổ biến. Để biện minh cho sự bất khả phân li giữa di cư và thần học Ki-tô giáo, tác giả phân tích bản chất của con người nói chung như là di cư theo nghĩa đi tìm sự Sống (Thiên Chúa).
Chương 2: Chương này bàn về đặc tính di động (mobility) và hiện tượng di cư trên toàn thế giới, khẳng định: di động là bản chất tất yếu của con người.
Chương 3: Tác giả phân tích và xếp loại cư dân. Vì quá đa dạng, đa năng, đa cách nên di cư là một hiện tượng phức tạp trong thế giới hôm nay.
Chương 4: Tác giả vạch ra bản chất tương quan giữa tôn giáo và di cư; tôn giáo ảnh hưởng tới di cư ra sao, và, ngược lại, sự di dịch nơi sống cải biến tôn giáo như thế nào.
Chương 5: Phân tích sự hình thành của Ki-tô giáo qua di cư. Di cư, di dân đã biến Ki-tô giáo thành tôn giáo thế giới.

Trong Phần Thứ Hai, gồm 8 chương, tác giả đưa ra ý tưởng cho một nền thần học di cư (theology of migration) theo nghĩa dịch chuyển (gần với khái niệm dịch của Kinh Dịch) do bản chất. Di dịch gắn liền với bản năng sống qua năng lực sáng tạo thiên bẩm của con người được thiên phú. Luận chứng của ông như sau:

Chương 6: Thiên Chúa là Di Thần (the Primordial Migrant), là Cha (Deus Migrator), là Tổ Phụ (the Beginning) và Chung Phụ (the End) của của Di Dịch.
Chương 7. Thông diễn nột nền Ki-tô học (Christology) trong thời đại di cư: Chính Giê-su là một Di Dân tiêu biểu nhất.
Chương 8. Thông diễn Thần Khí (Thánh Linh) như là Động Lực của Dịch chuyển, di cư.
Chương 9, Ki-tô giáo như là Một Định Chế Di Dân, và Giáo hội Thiên Chúa giáo Hiện hữu trong Cuộc Sống Tương Thông Di Dịch.
Chương 10. Những Cách Sống Đạo của Di Dân. Trong phần này tác giả đặc biệt phân tích lối sống đạo của người Việt định cư tại Mỹ.
Chương 11. Bàn về nền tảng đạo dức của Hiếu Khách: Làm Khách (được đón tiếp) và làm Chủ (đón tiếp khach).
Chương 12: Từ nền tảng Thần học Di cư (dịch) nghĩ về Quê Nhà (Home Land) Đát Khách (Foreign Land), và Nhà Ta (Our Land)
Chương 13. Vai trò của Ký Ức tác động trên Di Dân. Không được Quên lãng, một đòi hỏi đạo đức.
Chương Cuối: Di Dịch và Chung Cực Luận (Migration and Eschatology). Chung cực luận không chỉ sự Mạt Thế mà còn nói lên Niềm Hy Vọng vào một Thế giới Hoàn Mỹ.

Như đã nói trên, tập sáchChristianity and Migration – A Christian Theology of Migration for our Agecủa Phan Đình Cho gây được tiếng vang nhất định. Tập sách được liệt vào một trong mười tập sách được độc giả đón nhận nhất (bestseller) (Ten Outstanding Books in Mission Studies, World Christianity, and Intercultural Theology for 2025). Tác giả được trao tặng Giải thưởng Civitas Dei do Đh Villanova ban tặng. Có nhiều lí do: (1) Thứ nhất, di dân, di cư, di dịch chưa được chú trọng trong thần học. Sách của Phan Đình Cho có lẽ thuộc về số rất ít nói vền nền tảng thần học của di dịch. (2) Thứ đến, trong một xã hội thù nghịch với di dân, cấm hay hạn chế di dân nhưng lại nhân danh Ki tô giáo (như Nhóm MAGA), sách của Phan Đình Cho không chỉ là lời biện hộ cho di dân mà còn là một cảnh báo việc lạm dụng và bóp méo giáo lý của Kit tô giáo bởi nhóm chính khách theo chủ nghĩa dân túy, dân tộc và sắc tộc. (3) Thứ ba, Phan Đình Cho kết hợp các phạm trù của thần học Tây phương với những kiến thức khoa học, kinh tế, xã hội văn hóa, đặc biệt lối suy nghĩ Việt, để nhìn hiện tượng di dân, và ông thấy trong đó bản chất của tôn giáo là sự sống. Đi tìm sự sống, phát triển và thăng hoa cuộc sống mới là nền tảng cho thần học Ki tô giáo.

Tập sách rất có ích cho giới tư tưởng không phân biệt tôn giáo, ý thức hệ, đảng phái chính trị. Qua lối tư duy của tác giả, độc giả có thể mường tượng lối suy tư của người Việt, một dân tộc mang đặc tính dịch chuyển và hội nhập trong quá trinh đi tìm sự sống và thăng hoa cuộc sống.

Ban Biên Tập Triết-Triết Học và Tư Tưởng